• Home
  • |
  • Sitemap
  • |
  • Contact
  • |
  • Text A A A
  • |
  • Fran├žais
  • |
  • gezondheid.gsk.be

Geschiedenis van vaccinatie

Bescherming op de eerste plaats

Geschiedenis

Vaccinaties komen heden ten dage vaak ter sprake, maar de oorsprong van deze beschermingsmethode tegen ziekten vinden we terug in de 18e eeuw. In 1796 namelijk zette Edward Jenner de eerste stappen naar een moderne vaccinatie. Vóór hem had rond 1710 de vrouw van de Engelse ambassadeur in Turkije een nieuwe techniek naar haar land meegebracht, die ze de Turken had zien gebruiken. Deze techniek bestond erin dat de korsten van mensen met pokken (ook kinderpokken genoemd) op de huid van de te beschermen mensen werden gewreven. Deze methode, die variolatie werd genoemd, was echter gevaarlijk. Elke persoon die met de ziekteverwekkende kiemen in contact komt, riskeert immers de ziekte op te lopen… En in het geval van pokken was het gevaar zelfs dodelijk. Dankzij een uitgebreid vaccinatieprogramma werd deze ziekte in de jaren 70 gelukkig uit de wereld geholpen.  


Een beetje geschiedenis

GeschiedenisJenner vroeg zich af of het niet mogelijk was om dit gevaar te omzeilen. Een heel bijzonder feit was hem ter ore gekomen. Boerenjongens en -meisjes die in de buurt leefden van koeien met een op pokken lijkende ziekte, namelijk de koepokken, kregen de ziekte niet. Jenner maakte de blaasjes op de huid van de runderen los en fabriceerde een oplossing die hij eerst bij een kind en later bij drie andere mensen injecteerde.

Zijn tijdsgenoten aanvaardden deze nieuwe beschermingsmethode niet gemakkelijk, maar Jenner kreeg al gauw de steun van machtige politici, waarna de publieke opinie zich positiever opstelde. Een eeuw ging voorbij eer Louis Pasteur de praktische grondslag legde voor de vaccinatie zoals wij ze nu kennen. Het was trouwens ook Pasteur die de term "vaccin" bedacht, ter herinnering aan en tot eer van Jenner. Zo vaccineerde hij vee tegen koolbuil (miltvuur) van schapen, maar in 1885 vaccineerde hij ook een jonge Elzasser, Joseph Meister, tegen hondsdolheid.

Louis Pasteur ontdekte dus hoe hij de virulentie van de verschillende ziekteverwekkende microben kon verminderen en verzachten, bijvoorbeeld door verhitting en andere middelen.

En dit is natuurlijk het doel van een vaccin: bescherming bieden tegen een bepaalde ziekte zonder dat de ziekte uitbreekt.  


Een ziekte - Een vaccin

L. Pasteur : 1822-1895Een vaccin is dus specifiek voor een ziekte. Wanneer we besmet worden door een microbe, een bacterie of een virus reageert ons organisme door antistoffen en cellen aan te maken die de infectie bestrijden. Helaas hebben sommige ziekten dermate ernstige gevolgen, zowel op lange termijn zoals bijvoorbeeld hepatitis B, als op korte termijn zoals bijvoorbeeld griep of polio, dat we deze ziekten beter kunnen voorkomen. Als de zieke geneest, zal zijn organisme bij een volgende contact met de microbe heftiger en sneller reageren dan bij de eerste infectie. Deze persoon zal het virus of de bacterie dan snel kunnen uitschakelen.

Een vaccin bevat extracten (delen) van de verantwoordelijke ziektekiem(en) en zorgt ervoor dat ons verdedigingssysteem, het immuunsysteem, reageert alsof het organisme werkelijk besmet is.

Als het lichaam een vaccin toegediend krijgt, kan het de identiteit van een kiem leren kennen en het zich herinneren indien het een tweede maal met deze microbe in aanraking komt.  


Variaties op een thema

Er bestaan verschillende soorten vaccins. Zoals we hoger reeds aanhaalden, waren de eerste vaccins verzwakte vaccins. De virulentie van de ziekte vermindert, maar niet helemaal. Dit betekent dat het vaccin in heel zeldzame gevallen (voor pokken bijvoorbeeld 1 geval op 1.000.000) de ziekte kan veroorzaken. Dit is echter heel uitzonderlijk.

De zogenaamde "geïnactiveerde" vaccins worden gemaakt door de ziekteverwekkende kiem te doden. Het risico op het uitbreken van de ziekte is daardoor geheel onbestaande. Deze vaccins bieden echter een iets tragere bescherming dan de vorige. Ze hebben wel het voordeel dat ze samen met andere vaccins kunnen worden toegediend. De aldus ontstane bescherming is zelfs beter dan die van vaccins die apart worden toegediend.

Sommige vaccins zijn niet gericht tegen de microbe zelf, maar tegen de toxische stoffen of toxines die deze kiem produceert. Het toxine wordt hier in het vaccin ingesloten. Het vaccin zelf moet echter ook geïnactiveerd worden om te vermijden dat de gevaccineerde persoon ziek wordt.

Injecties voor vaccinatie verlopen vaak in meerdere fasen. De eerste injectie beschermt het organisme al een beetje tegen de kiem, maar de definitieve bescherming wordt vaak verkregen na een of twee bijkomende injecties.

Op lange termijn vereisen veel vaccins een herhaling. Doel hiervan is het opfrissen van het geheugen van ons organisme ten aanzien van de beoogde ziektekiem.

Het is helaas nog niet mogelijk om zich te laten vaccineren tegen alle infectieziekten, zelfs al worden er regelmatig nieuwe vaccins, nieuwe combinaties of nieuwe vaccinatieschema's op punt gesteld. Dit is meteen het doel van deze site: je op de hoogte houden over nieuwe ontwikkelingen op dit gebied.


Naar een vriend(in) verzenden

Bookmark and Share
Download Fit2Travel
checklist
Wist je dat